Phát Thanh Tin Lành
Áp
Dụng Kỷ Luật
Trong Việc Dạy Con
Kính chào quý thính giả,
Chúng tôi xin hoan nghênh quý vị đón nghe Câu Chuyện Gia Đình của Phát Thanh Tin Lành hôm nay. Ước mong những điều chúng tôi chia xẻ hằng tuần cũng đem lại một vài hữu ích cho quý vị trong đời sống hằng ngày, nhất là trong việc nuôi dạy con cái. Trong tuần qua chúng tôi nói về tình thương của cha mẹ đối với con và hôm nay xin nói về việc áp dụng kỷ luật trong việc nuôi dạy con. Điều quan trọng đầu tiên chúng ta cần biết là, để việc dạy dỗ hướng dẫn con cái có kết quả, cha mẹ cần giữ quân bình giữa tình thương và kỷ luật. Có một điều mà nhiều cha mẹ ít khi nhìn thấy, đó là con cái trong gia đình thường cảm nhận có một sự giằng co giữa ý muốn của con và ý muốn của cha mẹ. Nhiều em lớn lên cảm nhận rằng luôn có một sự giằng co giữa ý muốn của hai thế hệ, tức là ý muốn của cha mẹ và ý muốn của con cái. Tiến sĩ James Dobson, một chuyên gia Tin Lành, viết nhiều tài liệu tài liệu về hôn nhân và nuôi dạy con cái. Trong quyển sách tựa đề The Strong Will Child tạm dịch là đứa con cứng đầu, Tiến sĩ Dobson mô tả về sự giằng co giữa ý muốn của cha mẹ và của con cái. Ông viết: “Các con trong gia đình luôn cảm nhận có sự giằng co giữa ý muốn của hai thế hệ: ý của cha mẹ và ý của các con, vì vậy cách cha mẹ xử lý đối với ý muốn của con là điều rất quan trọng. Khi một đứa bé có thái độ vô lễ hay làm điều gì gây hại cho các em hoặc cho người chung quanh, là các em xem thử ranh giới cha mẹ đặt ra có vững chắc không, mình có thể vượt qua được không. Khi con cái thách thức thẩm quyền của cha mẹ mà cha mẹ giữ vững lập trường, con cái sẽ thấy mình được an toàn dưới sự hướng dẫn của cha mẹ, trong một môi trường mà quyền lợi của các em cũng như của người khác được bảo đảm bằng những giới hạn rõ ràng.
Trong một bài viết nói về cách làm thế nào để uốn nắn con cái trở nên khôn ngoan, Mục sư Chuck Swindoll nói rằng:
Mục đích của việc dạy con không phải là dùng áp lực, với bất cứ giá nào, để cha mẹ được thắng khi giằng co giữa ý muốn của con và ý muốn của cha mẹ. Khi chúng ta thắng ý muốn của con bằng quyền hay bạo lực, chúng ta chỉ làm con buồn khổ, đau đớn, và vì thế khiến cho mối quan hệ giữa chúng ta với các con trở nên căng thẳng và ngăn cách chứ không thân thương, ngọt ngào. Trái lại khi áp dụng kỷ luật với con, mục tiêu của cha mẹ là uốn nắn con cái vào khuôn phép một cách nhẹ nhàng nhưng rõ ràng và có mục đích, giống như người thợ gốm uốn nắn những vật dụng theo ý mình muốn.
Để đạt được điều này, chúng ta cần có sự khôn ngoan, bén nhạy trước tâm tính và mong muốn của mỗi đứa con, sự khôn ngoan và bén nhạy này chỉ một mình Thiên Chúa ban cho chúng ta. Ngày xưa cha mẹ áp dụng kỷ luật với con rất là nghiêm khắc, lắm khi đến độ khiến con sợ cha mẹ, không dám đến gần cha mẹ. Ngày nay, trong nếp sống tự do hiện đại, khi nói đến việc áp dụng kỷ luật với con, nhiều người cho rằng áp dụng kỷ luật là hành hạ, là ngược đãi con, vì vậy, nhiều phụ huynh tránh, không áp dụng kỷ luật nhưng cho con tự do, muốn làm gì cũng được, đòi hỏi điều gì cha mẹ cũng chiều theo. Đây là điều vô cùng nguy hiểm, nguy hiểm cho con cũng như cho xã hội, vì khi chiều theo ý con trong mọi việc chúng ta sẽ tạo nên một thế hệ trẻ vô kỷ luật, thiếu đạo đức, vì điều gì các em muốn các em cũng có quyền làm, không ai có thể cản trở hay ngăn cấm.
Lời Chúa trong Kinh Thánh dạy rằng, nếu thật sự thương con, cha mẹ phải hết lòng chỉ bảo sửa dạy con. Cha mẹ nào không sửa dạy, không áp dụng kỷ luật là ghét con. Lời dạy đó ghi trong sách Châm Ngôn như sau:
Người nào kiêng roi vọt là ghét con cái mình, nhưng ai thương con sẽ sớm lo sửa dạy nó (13:24)
Tục ngữ Việt Nam cũng nói về phương cách dạy con qua câu: “Thương cho roi cho vọt, ghét cho ngọt cho bùi.” Nếu cha mẹ không áp dụng kỷ luật để dạy con là không ban cho con sự chỉ dạy quan trọng và cần thiết để giúp con nên người trưởng thành. Nếu cha mẹ không dạy con làm điều phải, không cảnh cáo con tránh những điều sai quấy, tội lỗi, là chúng ta bỏ bê con, đó chính là ngược đãi con.
Chúng ta đồng ý rằng khi cha mẹ áp dụng kỷ luật quá nghiêm khắc, khiến con bị tổn thương là ngược đãi con, nhưng nếu cha mẹ không áp dụng kỷ luật mà để cho con được tự do, làm bất cứ điều gì các em muốn, để rồi trở thành người hư hỏng cũng là ngược đãi con. Vì vậy, nếu thật sự thương những đứa con Chúa ban, là cha mẹ, chúng ta không chỉ lo cho con được ăn ngon mặc đẹp, tức là chăm sóc con người bề ngoài mà bỏ qua con người bề trong. Chăm sóc con người bên trong là chăm sóc mặt tình cảm, tâm tính và tâm linh của con: uốn nắn con vào kỷ luật, giúp con sống trong khuôn phép đạo đức, trong sạch để con trở nên người tốt, trưởng thành, hữu ích cho chính các em và cho xã hội. Nói đến vấn đề kỷ luật, hai điều chúng ta cần phân biệt rõ ràng: (1) Áp dụng kỷ luật với con chứ không ngược đãi con, và: (2) Dùng kỷ luật để uốn nắn tâm tính con chứ không bẻ gãy tinh thần con, khiến con bị tan nát hay tổn thương .
1. Phân biệt giữa kỷ luật con và ngược đãi con
Cha mẹ ngược đãi con khi chúng ta áp dụng kỷ luật cách vô lý hay quá đáng, làm hạ phẩm giá của con. Ví dụ như, cha mẹ áp dụng kỷ luật cách tàn ác và kéo dài quá lâu khiến cho con bị đau đớn, xấu hổ, hoặc dùng những biện pháp kỷ luật không xứng hợp với lỗi lầm của con. Cha mẹ áp dụng kỷ luật cách quá đáng là ngược đãi con, làm cho tinh thần con sụp đổ, cũng có thể khiến con khiếp sợ cha mẹ và mất tin tưởng ở chính mình. Khi cha mẹ dùng những lời quá nặng nề hay thô tục mắng mỏ con là chúng ta nhận chìm giá trị của con xuống vũng bùn; khi áp dụng những biện pháp kỷ luật quá đáng, không xứng hợp với lỗi lầm, hiểu biết của con, không xứng với tuổi của con, khiến con bị đau đớn cả thể xác lẫn tinh thần là chúng ta ngược đãi con. Sự ngược đãi hay những lời mắng mỏ quá đáng sẽ ảnh hưởng đến cái nhìn của con về chính mình, để lại trong tinh thần con những vết hằn, những tổn thương không bao giờ xóa đi được. Khi cha mẹ áp dụng kỷ luật quá đáng như thế không phải là sửa dạy nhưng là hành hạ,ngược đãi con. Sự ngược đãi đó có thể phát xuất từ lòng ghét bỏ, căm giận chứ không vì lòng thương yêu của cha mẹ đối với con. Nếu suy nghĩ và phân tích kỹ càng, chúng ta thấy kỷ luật hay sửa dạy khác hẳn với ngược đãi. Sửa dạy luôn luôn đúng, hữu lý, xứng hợp với con và vừa phải chớ không quá đáng. Mục đích chúng ta sửa dạy con là để giúp con cải thiện, nâng cao giá trị của con chứ không phải để hạ giá trị của con xuống. Sự sửa dạy và kỷ luật luôn đặt căn bản trên công lý và công bình. Khi sửa dạy con, chúng ta không sửa dạy cách bất ngờ, tùy hứng, hay tùy ý chúng ta muốn. Trái lại chúng ta cho con biết rõ rằng khi nào các em cố tình hay cố ý vượt qua giới hạn cha mẹ đã đặt ra hay cố tình làm ngược lại những gì cha mẹ dạy bảo thì cha mẹ sẽ phải sửa dạy, nhờ đó con em chúng ta không ngạc nhiên hay hoảng sợ nhưng biết rằng khi nào các em không vâng lời hay cố tình vượt qua giới hạn thì sẽ bị sửa dạy. Sự sửa dạy chừng mực, chính đáng và hợp lý của cha mẹ không làm cho tinh thần và ý chí của con sụp đổ nhưng trái lại, sẽ giúp con trở nên người hiểu biết và có kỷ luật. Ngoài ra, việc kỷ luật con cái cần bắt nguồn từ động cơ tốt đẹp, đó là vì thương yêu và quan tâm đến sự trưởng thành của con chứ không phát xuất từ lòng giận dữ hay thất vọng của cha mẹ.
2. Phân biệt giữa uốn nắn và bẻ gãy tâm tính của con
Sách Châm Ngôn trong Thánh Kinh Cựu Ước cho thấy sự khác biệt giữa tấm lòng được uốn nắn và tấm lòng bị tan nát. Châm Ngôn 15:13 dạy:
Lòng vui mừng làm cho vẻ mặt hân hoan, nhưng lòng buồn bã khiến tâm trí nao sờn
Châm Ngôn 17:22 cũng mô tả một hình ảnh tương tự, tác giả viết:
Lòng vui mừng vốn là một phương thuốc hay, còn trí nao sờn làm cho xương cốt khô héo.
Mục đích của cha mẹ trong việc sửa dạy hay áp dụng kỷ luật với con cái là vì thương con. Chính vì thương con chúng ta muốn hướng dẫn chỉ dạy, để giúp cho con biết đâu là điều hay lẽ phải, là điều tốt nên làm, cũng để giúp con có hướng đi đúng cho đời sống; hơn thế nữa, khi con chúng ta làm đúng việc cần làm và phải làm, các em sẽ tự tin và có tiêu chuẩn sống rõ ràng khi phải đối diện với những khó khăn trong đời. Khi hướng dẫn uốn nắn con như vậy, chúng ta giúp con nhìn thấy những giá trị cao đẹp trong đời sống, giúp con thấy đời sống quý báu và có ý nghĩa, chúng ta giúp con yêu đời và yêu chính mình. Trái lại, khi áp dụng kỷ luật quá nghiêm khắc và không hữu lý, không đúng chỗ, cha mẹ có thể bẻ gãy ý chí của con, làm cho tinh thần con suy sụp hay tan nát, đó là chúng ta giết chết lòng vui vẻ, yêu đời trong con và khiến con mất đi lòng tự tin.
Minh Nguyên
Phát Thanh Tin Lành