Phát Thanh Tin Lành
DẠY CON
Bài 22
Kính chào quý thính giả,
Cảm tạ Chúa cho Câu Chuyện Gia Đình của Phát Thanh Tin Lành lại được đến với quý vị hôm nay. Trong tiết mục này hằng tuần, chúng tôi chia xẻ Lời Chúa dạy về những đề tài liên quan đến đời sống hằng ngày: về mối quan hệ vợ chồng trong hôn nhân cũng như về trách nhiệm nuôi dạy con cái. Ước mong những gì chúng tôi chia xẻ hằng tuần, qua Câu Chuyện Gia Đình này, cũng đem đến cho quý vị một vài hướng dẫn thực tế cho đời sống hôn nhân cũng như gia đình chúng ta.
Là cha mẹ ai cũng thương con và muốn các con nên người, vì vậy chúng ta hết lòng chăm sóc, dạy dỗ và mong muốn điều tốt nhất cho con khi con trưởng thành và tự lập. Tuy nhiên trong cách hướng dẫn con, lắm khi vì vô tình chúng ta làm những điều khiến con bất mãn, buồn giận và không muốn vâng theo lời dạy bảo của cha mẹ. Đây chính là điều Lời Chúa nhắc nhở chúng ta, là cha mẹ, ghi nhớ để tránh. Kinh Thánh ghi lời sứ đồ Phao-lô dạy như sau:
Hỡi những người làm cha, đừng làm cho con cái mình buồn giận; nhưng hãy dùng sự khuyên bảo, sửa phạt của Chúa mà nuôi nấng chúng (Thư Ê-phê-sô 6:4)
Trong một thư khác Phao-lô lại khuyên:
Hỡi những người làm cha, đừng làm cho con buồn giận, e chúng nản lòng chăng (Thư Cô-lô-se 3:21)
Tuy những lời khuyên này chỉ nói đến các ông cha nhưng cũng áp dụng cho quý bà mẹ. Nghe lời Kinh Thánh nhắn nhủ có lẽ trong có người không đồng ý vì nghĩ rằng, cha mẹ nào cũng thương con, cố gắng hướng dẫn con nên người chứ có ai muốn làm cho con buồn giận hay nản lòng bao giờ. Thưa quý vị, đúng như vậy, là cha mẹ, chúng ta ai cũng thương con và muốn con nên người vì vậy phải áp dụng kỷ luật để uốn nắn, hướng dẫn con. Tuy nhiên cũng có những lúc cha mẹ vì vô tình hay vô ý làm cho con buồn giận, nản lòng. Câu Kinh Thánh chúng tôi vừa đọc chỉ nhắc đến các ông cha nhưng quý bà mẹ cũng cần cẩn thận để không làm điều gì khiến cho con cái buồn giận, nản lòng.
Thưa quý vị,
Trong thực tế, nhiều khi cha mẹ nói hay làm những điều khiến con cái buồn và nản lòng mà chúng ta không biết. Trong một bài viết về đề tài nuôi dạy con, tác giả Lou Priolo nêu lên 20 điều cha mẹ cần tránh trong trách nhiệm nuôi dạy con cháu để không làm con buồn bã nản lòng. Trong Câu Chuyện Gia Đình trước đây, chúng tôi trình bày điều thứ nhất đến điều thứ 11, là những điều chúng ta cần tránh trong trọng trách nuôi dạy hướng dẫn con cái.
Những điều cha mẹ cần tránh trong đời sống mỗi ngày để con cái không buồn nản là: (1) Cha mẹ không thật lòng yêu nhau và không hiệp một trong hôn nhân. (2) Cha mẹ không làm chủ gia đình nhưng chiều ý con, để con làm chủ gia đình. (3) Cha mẹ hay nổi giận: giận quá đáng hoặc giận về những điều không đáng. (4) Kỷ luật con khi cha mẹ nổi giận và kỷ luật con cách giận dữ. (5) La mắng chê trách con nặng lời. (6) Không nhất quán trong việc kỷ luật con cái: khi quá dễ dãi, khi quá nghiêm khắc. (7) Đặt luật lệ cho con mà chính cha mẹ không tuân giữ những luật lệ đó. (8) Áp dụng luật lệ với con quá khắt khe, cứng rắn. (9) Khi lầm lỗi hay vấp váp, cha mẹ không bao giờ nhận lỗi. (10) Lúc nào cũng tìm lỗi lầm, vấp váp của con để la mắng hay trừng phạt, và: (11) Cha mẹ không sống đúng theo vai trò Thiên Chúa đã định: Cha không lãnh đạo với tình yêu thương còn mẹ thì không vâng phục.
Hôm nay chúng tôi xin trình bày tiếp những điều khác cha mẹ làm khiến con cái nản lòng. Nếu muốn nghe lại những điều chúng tôi chia xẻ tuần trước, xin quý vị liên lạc với chúng tôi theo số điện thoại được thông báo ở cuối giờ phát thanh này, chúng tôi sẽ rất vui được gởi đến quý vị, xin chân thành cảm ơn quý thính giả.
12. Cha mẹ không lắng nghe khi con có điều muốn nói
Là người có gia đình, chúng ta phải lo đi làm để cung ứng nhu cầu cho gia đình, rồi còn phải lo chăm sóc dạy dỗ con cái. Nhất là trong đời sống ở xứ văn minh này, cha mẹ lúc nào cũng bận rộn với bao nhiêu trách nhiệm nên ít khi nào có thì giờ yên lặng để trò chuyện với con, lắng nghe khi con có điều muốn nói. Không những thế nhiều cha mẹ thường nghĩ các con còn nhỏ, không có chuyện gì quan trọng để nói nên khi con nói cha mẹ không chú ý nghe cũng không sao. Trong văn hóa Á đông, người lớn thường không xem các em nhỏ là quan trọng nên ít khi nào chú ý hay dành thì giờ lắng nghe các em. Nhưng thực tế là, các con chúng ta, dù nhỏ bao nhiêu cũng muốn được cha mẹ quan tâm trò chuyện và lắng nghe khi các em nói. Khi trong trí suy nghĩ điều gì hay khi có điều muốn nói với cha mẹ, các em rất mong cha mẹ chú ý lắng nghe. Khi con có điều muốn nói mà cha mẹ không để ý nghe, không muốn nghe và hoặc chưa nghe xong đã gạt đi, không cho con nói nghĩ là điều con nói không quan trọng. Khi cha mẹ làm như vậy, dù là vô tình hay bận rộn sẽ khiến con buồn nản, nghĩ là cha mẹ không thương mình, mình không quan trọng đối với cha mẹ. Điều nguy hiểm hơn là, vì kinh nghiệm đó, sau này khi có điều cần nói với cha mẹ, các em sẽ không dám nói hoặc không muốn nói cho cha mẹ biết. Từ đó giữa cha mẹ và con cái sẽ có sự ngăn cách, cha mẹ không biết con mình suy nghĩ điều gì, có những mơ ước gì. Và vì không biết những điều đó, chúng ta sẽ không hiểu con và cũng không thông cảm với con.
Vì vậy, dù khi đang bận làm công việc gì và dù việc đó quan trọng đến đâu; khi các con đến gần muốn trò chuyện hay có điều muốn hỏi, muốn nói, chúng ta cần ngưng công việc, dành thì giờ chú ý lắng nghe con nói, nghe và thông cảm với con chứ đừng nổi giận hay chê cười con. Chúng ta cần áp dụng nguyên tắc Chúa dạy về cách sử dụng lời nói, với người lớn cũng như với con cái trong gia đình. Lời dạy đó như sau:
Anh em yêu dấu, anh em biết điều đó: người nào cũng phải mau nghe mà chậm nói, chậm giận (Thư Gia-cơ 1:19)
Với người lớn, với bạn bè, bà con cũng như với những đứa con nhỏ trong gia đình, chúng ta cần áp dụng nguyên tắc Chúa dạy: sẵn sàng lắng nghe, nghe đến nơi đến chốn tức là nghe đầy đủ rồi mới nói và đừng nhạy giận tức là đừng dễ nổi giận với con. Nếu cha mẹ không sẵn sàng lắng nghe con nói nhưng chỉ muốn nói lên ý kiến của mình và dễ dàng nổi giận khi con nói điều gì không đúng ý mình là chúng ta sẽ làm cho con buồn giận và nản lòng, không muốn ở gần bên cha mẹ cũng không muốn chia xẻ với cha mẹ điều các em suy nghĩ hay mong ước.
13. So sánh con với người khác
Có một điều mà ông bà cha mẹ chúng ta thường làm, làm một cách tự nhiên và vô tình vì không biết rằng điều đó sẽ khiến con cái hay con cháu mìnhbuồn bã nản lòng, đó là chúng ta hay so sánh con em mình với người khác. Một số cha mẹ nghĩ rằng nếu con mình không siêng năng học hành, không ngoan ngoãn vâng lời, nếu mình so sánh con với những đứa con khác hay so sánh với bạn bè các em, nhất là nghĩ rằng nếu mình khen những em ngoan hay giỏi đó trước mặt con mình thì các con sẽ xấu hổ và sẽ cố gắng sửa đổi cho tốt hơn, cũng có thể nhờ đó sẽ học hành siêng năng, ngoan ngoãn hơn, vâng lời hơn. Về mặt tâm lý cũng có em phản ứng với sự so sánh bằng cách cố gắng nhiều hơn để không thua người khác nhưng phản ứng thông thường là các em buồn vì thấy mình không bằng, không được như người khác và vì thế nản lòng. Con chúng ta không muốn cha mẹ so sánh mình với người nào cả.
14. Chế giễu con trước mặt nhiều người
Một điều khác cha mẹ lắm khi vô tình làm cũng khiến con buồn giận đó là chọc ghẹo hay chế giễu con. Khi con lỡ làm điều gì sai trật hay lỗi lầm mà cha mẹ cười chê, rồi còn nhắc lại trước mặt người trong gia đình hay kể lại cho bạn bè của con để chế giễu, cười cợt làm cho con phải xấu hổ. Đây cũng là điều chúng ta cần tránh: Khi con vì quên, vì vụng về hay không hiểu biết mà làm việc gì sai trật, đáng cười chê, chúng ta không nên nhắc lại hoặc đem vấp váp đó ra để chế giễu, cười cợt. Những lời chế giễu chê cười đó sẽ khiến các em xấu hổ và mang mặc cảm tự ti vì thấy mình quá dở quá tệ so với các bạn cùng lớp hay cùng tuổi. Mặc cảm đó có khi theo các em suốt đời, khiến các em mất tin tưởng ở chính mình, nghĩ rằng mình sẽ không thể nào cố gắng để tốt hơn hay giỏi hơn. Nhiều người khi còn nhỏ bị cha mẹ chê cười hay chế giễu là dở, vụng về, và khi lớn lên, dù bao nhiêu tuổi, dù trưởng thành và thành công vẫn không quên lời chế giễu đó và mỗi khi nhớ lại trong lòng vẫn còn bị tổn thương (còn tiếp).
Minh Nguyên
Phát Thanh Tin Lành