Phát Thanh Tin Lành
DẠY CON
Bài 2
Kính chào quý thính giả, chúng tôi xin hoan nghênh quý vị đón nghe “Câu Chuyện Gia Đình” của Phát Thanh Tin Lành hôm nay. Cầu xin Chúa tràn đầy ơn lành và bình an của Ngài trên quý vị và mỗi người trong gia đình. Hôm nay chúng tôi xin được chia xẻ thêm trong đề tài Nuôi Dạy Con Cái.
Sau nhiều năm nghiên cứu, các nhà giáo dục cho biết: dạy dỗ, hướng dẫn một đứa bé trong năm năm đầu, tức là từ khi mới chào đời cho đến khoảng năm tuổi, là điều vô cùng quan trọng. Vì những thói quen, những tính nết căn bản của con người thường được hình thành trong năm năm đầu tiên này. Vì vậy, đây là khoảng thời gian cha mẹ cần ở gần bên con để dạy dỗ, làm gương và tạo ảnh hưởng tốt trên con, nhất là ảnh hưởng của người sống theo Lời Chúa dạy. Câu mà nhiều cha mẹ ngày nay thường than là: “Sao bây giờ nuôi con, dạy con khó quá chớ không như hồi trước! Ngày xưa mỗi gia đình có chín mười đứa con mà nuôi dạy dễ dàng, không phải bận tâm hay lo lắng nhiều như bây giờ!” Chúng ta cũng thấy ngày trước con cái luôn yêu thương cha mẹ, vâng lời, kính trọng cha mẹ; bây giờ thì ngược lại, con cái nhiều khi không yêu thương và kính trọng cha mẹ nhưng cha mẹ sợ con nhiều hơn: Sợ con buồn, con giận, sợ con không thương, không thoải mái khi ở gần cha mẹ nên khi đến tuổi trưởng thành, có thể tự lập, con cái thường tìm cách rời gia đình, sống xa cha mẹ; chính vì vậy mà đến khi cao tuổi, nhiều cha mẹ phải sống trong cô đơn. Một số cha mẹ sợ con không thương mình nên phải chiều con, làm theo ý con, đây là điều chúng ta thấy trong nhiều gia đình ngày nay, dù là con đến tuổi thiếu niên hay chỉ mới vài ba tuổi.
Có em bé gái kia tên Mai, mới ba tuổi nhưng em Mai như là chủ trong gia đình. Cha mẹ em lúc nào cũng lăng xăng bận rộn để chiều theo những điều em đòi hỏi. Một buổi tối nọ mẹ em dọn cơm lên bàn rồi gọi các con vào ăn; hai đứa con lớn vâng lời nhưng bé Mai không chịu vào ăn, nói là em muốn xem ti-vi. Bà mẹ chờ khá lâu không thấy con vô ăn, sợ con bỏ ăn sẽ gầy ốm, không khoẻ, nên bà đem cơm ra phòng khách đút cho con. Được mẹ chiều, đem cơm đút cho ăn và được tiếp tục coi ti-vi, nhưng em Mai nuốt thức ăn một cách ngao ngán, miễn cưỡng, mắt thì cứ dán vào cái ti-vi, dù chẳng hiểu gì. Ăn được vài muỗng, bé Mai xua tay, che miệng, nói là no rồi, không muốn ăn nữa. Khi mẹ nói ráng ăn thêm một muỗng cuối cùng, em gào lên khóc, khiến mẹ em phải xin lỗi, rồi vội vàng đem chén cơm vào bếp. Bà trở lại bàn, ngồi ăn với hai đứa anh của Mai. Sau đó bà rửa chén, dọn dẹp và chuẩn bị để nấu ăn cho ngày hôm sau. Một lát sau, bé Mai vào bếp nói: “Mẹ ơi, bây giờ con muốn ăn cơm!” nghe con nói bây giờ muốn ăn, bà mẹ mừng quá, liền ngưng công việc và lấy cơm cho con. Khi bà để chén cơm lên bàn, bé Mai nhìn và hỏi: “Cái này là cơm của con hồi nãy phải không?” Bà mẹ nói: “Không, cơm hồi nãy nguội rồi, cơm này mẹ mới lấy trong nồi cho nóng!” Thế là đứa bé nổi giận, gào lên: “Con muốn cơm của con, con không muốn cơm khác!” Bà mẹ sững sờ, không biết nói làm sao! nhưng bà cố kiên nhẫn: vừa dỗ vừa giải thích là cơm này ngon hơn, nhưng đứa con càng khóc to lên, nhất định đòi ăn chén cơm lúc nãy. Bà mẹ đã đổ chén cơm đó nên không lấy ở đâu được nữa, bà đành nói xin lỗi con và chờ cho con hết giận. Đứa con gái ba tuổi tiếp tục gào khóc, khoảng mười lăm phút sau thì ngưng, vì không còn sức để khóc nữa, rồi nó nằm ngả xuống ghế và ngủ. Thấy con ngủ, bà mẹ nhẹ nhàng bế con vào giường. Đến nửa khuya, có lẽ vì đói bé Mai thức dậy đòi ăn nên mẹ em phải vào bếp lấy cơm cho con! Thưa quý vị, những trường hợp cha mẹ sợ con buồn, phải chiều theo ý con một cách quá đáng, tương tự như trường hợp chúng tôi vừa chia xẻ không chỉ xảy ra trong một vài gia đình nhưng trong nhiều gia đình, và dưới những hình thức, những hoàn cảnh khác nhau. Vì sợ con buồn, cha mẹ sẵn sàng làm tất cả để chiều ý con, lắm khi chiều những chuyện rất là vô lý. Kết quả là cha mẹ mệt mỏi, căng thẳng, người chung quanh ngao ngán, nhưng điều nguy hiểm hơn hết là những đứa con đó lớn lên sẽ không tôn trọng cha mẹ hay một thẩm quyền nào trên mình!
Tại sao có những trường hợp cha mẹ sợ con, phải chiều con luôn luôn còn con thì không tôn trọng, không kính sợ cha mẹ? Có nhiều lý do đưa đến sự đảo ngược thứ tự như vậy. Trước hết, trong những gia đình khá giả, vật chất dư thừa, mọi việc thành công tốt đẹp thì nhu cầu chính yếu của con người không phải là vất vả để có miếng cơm manh áo nhưng có những nhu cầu khác, phức tạp hơn. Đó là chúng ta muốn được chấp nhận, được yêu thương chiều chuộng; cũng có khi chúng ta muốn được hơn người khác, muốn có tất cả những gì mình mong ước, muốn có quyền hành, muốn điều khiển, sai khiến người khác hoặc là muốn cái tôi của mình được tôn trọng, được mọi người chú ý, v.v… Vì những nhu cầu phức tạp đó trong con người mà việc nuôi dạy con cái trở thành khó khăn, đến nỗi nhiều vợ chồng ngày nay không muốn có con hoặc không dám có đứa con thứ hai! Khi trong gia đình chỉ có một hay hai đứa con, cha mẹ thường chiều theo ý con hơn là dùng kỷ luật uốn nắn để con nên người trưởng thành.
Một lý do khác khiến cha mẹ thường chiều theo ý con, nhiều khi đến nỗi như là sợ con, là vì cha mẹ quá bận rộn,không có thì giờ cho con. Có những cha mẹ phải đi làm mỗi ngày trong tuần, chỉ gặp con, ở gần bên con vài giờ đồng hồ vào cuối tuần. Trong những giờ phút ngắn ngủi quý báu đó, cha mẹ thường không muốn nói gì hay làm gì phật ý con, sợ con buồn hay không thương cha mẹ nữa. Ngoài ra, vì quá bận rộn với những trách nhiệm khác, khi có thì giờ ở bên con, cha mẹ cũng quá mệt mỏi, cả thể xác lẫn tinh thần, nên không còn ý chí hay sức lực để uốn nắn hay sửa dạy con. Trong khi đó, con cái chúng ta nhiều em rất là khôn ngoan, bén nhạy; các em biết cha mẹ áy náy vì không có nhiều thì giờ cho các em, biết các em thiệt thòi vì thiếu sự quan tâm và tình thương của cha mẹ. Nhất là, biết cha mẹ thương và muốn chiều chuộng cho mình vui nên các em thường hay vòi vĩnh, đòi hỏi điều này điều nọ. Như vậy, cha mẹ phải làm sao để có thẩm quyền dạy dỗ và hướng dẫn con cái trong đường lối của Chúa, hầu các em không vì cha mẹ không có thì giờ mà trở nên những đứa con thiếu kỷ luật, thiếu tình yêu thương, không kính trọng cha mẹ?
Để cha mẹ luôn có thẩm quyền trên con cái, và sử dụng thẩm quyền đó để dạy dỗ hướng dẫn con trong đường lối của Chúa, chúng tôi xin đề nghị ba điều sau đây:
(1) Cha mẹ cần nhớ rằng, là cha mẹ chúng ta có trách nhiệm và thẩm quyền trên con, chúng ta không thể trốn tránh trách nhiệm đó, cũng đừng ngại khi phải sử dụng thẩm quyền làm cha mẹ để hướng dẫn hay sửa dạy con cái.
(2) Cha mẹ cần đặt giới hạn rõ ràng giữa cha mẹ và con cái, ngay từ khi con còn nhỏ: Cha mẹ dạy bảo, sửa dạy; còn con cái thì phải vâng lời, vâng theo điều cha mẹ dạy.
(3) Là cha mẹ, nhiều khi chúng ta phải sắp đặt lại công việc, đặt lại thứ tự ưu tiên trong đời sống: việc gì cần làm, việc gì cần bỏ bớt để có thì giờ cho con, với con hầu được gần con, biết và thông cảm với con để có thể dẫn dắt con trong đường ngay lẽ phải, trong con đường đạo đức giữa xã hội đầy dẫy tội lỗi như ngày nay.
Lời Chúa trong Kinh Thánh nhắc các bậc phụ huynh về trách nhiệm dạy con như sau:
Hãy dạy cho trẻ thơ con đường nó phải theo để khi trở về già, nó cũng không lìa khỏi đó! (Châm Ngôn 22:6, Bản Hiệu Đính)
Minh Nguyên
Chương Trình Phát Thanh Tin Lành