Phát Thanh Tin Lành
DẠY CON
Bài 5
Nuôi Dạy Con trong Xã Hội Ngày Nay
Kính chào quý thính giả, cảm tạ Chúa cho “Câu Chuyện Gia Đình” của Phát Thanh Tin Lành lại được đến với quý vị hôm nay. Những gì chúng tôi chia xẻ trong tiết mục này hằng tuần lấy từ Lời Chúa dạy trong Kinh Thánh, để giúp chúng ta những nguyên tắc sống quan trọng và thực tế, cũng như cho chúng ta những hướng dẫn cần thiết trong đời sống hằng ngày, đặc biệt là trong bổn phận vợ chồng và trách nhiệm nuôi dạy con cái.
Hôm nay chúng tôi xin trình bày thêm về đề tài “Nuôi dạy con trong xã hội ngày nay.” Như chúng ta thấy, hầu hết gia đình người Việt chúng ta ở đây bây giờ không có đông con như ở quê nhà hay trong những thế hệ trước; mỗi gia đình bây giờ chỉ có một, hai hay ba đứa con là nhiều. Điều lạ là ngày xưa mỗi gia đình dù có năm, bảy hay chín, mười đứa con vẫn nuôi dạy dễ dàng, không gặp nhiều trở ngại, khó khăn như bây giờ. Ngày nay, đời sống tự do, vật chất đầy đủ hơn và mỗi gia đình chỉ có hai, ba đứa con nhưng việc chăm sóc dạy dỗ con là một trách nhiệm nặng nề, mất nhiều thì giờ và công khó, cũng tốn kém tiền bạc mà lắm khi không đạt được kết quả như cha mẹ mong muốn. Trong đời sống văn minh và phức tạp ngày nay, chúng ta có nhiều điều phải suy nghĩ, lo lắng, đặc biệt là mong cho con cái lớn lên là người đạo đức, trưởng thành, biết tự lo tự lập và biết sống như thế nào để không là gánh nặng cho xã hội hay nỗi khổ nỗi lo cho cha mẹ.
Thông cảm với những khó khăn quý vị phụ huynh phải đối diện trong trách nhiệm nuôi dạy con trong xã hội ngày nay, chúng tôi xin chia xẻ vài nguyên tắc thực tế chúng ta có thể áp dụng trong việc dạy dỗ hướng dẫn những đứa con yêu quý mà Chúa ban cho gia đình chúng ta, để các em lớn lên là những người ngay lành, đạo đức, sống đẹp lòng Chúa, làm vinh danh cha mẹ và được hưởng ơn lành của Chúa. Hai nguyên tắc chúng tôi trình bày trong Câu Chuyện Gia Đình kỳ trước là:
(1) Cha mẹ là người có trách nhiệm dạy dỗ hướng dẫn con, đừng ngại sử dụng thẩm quyền Chúa giao
Là cha mẹ, chúng ta ở gần bên con từ khi con chào đời, vì vậy chúng ta biết rõ con hơn mọi người khác. Chúng ta có trách nhiệm nuôi nấng chăm sóc con về mặt sức khoẻ, để con lớn mạnh về mặt thể xác nhưng cũng có trách nhiệm giúp con lớn mạnh và phát triển tốt về mặt tinh thần và đạo đức. Vì vậy chúng ta cần sử dụng thẩm quyền làm cha mẹ mà Thiên Chúa ban cho chúng ta, để hướng dẫn sửa dạy con trong những điều nhỏ nhặt cũng như trong những vấn đề quan trọng, mục đích là giúp con có thói quen tốt, phát huy những tính tốt, như: siêng năng, chân thật, chịu khó, biết vâng lời cha mẹ. Nguyên tắc thứ 2 chúng tôi cũng đã chia xẻ là:
(2) Cha mẹ cần đặt ranh giới rõ ràng giữa cha mẹ và con cái từ khi con còn nhỏ
Dù được cha mẹ yêu thương, gần gũi, chơi đùa với các em; là con, các em cần biết rằng mình phải tôn kính và vâng lời cha mẹ; luôn luôn có một ranh giới rõ ràng giữa cha mẹ và con cái. Khi cha mẹ dạy bảo điều gì, con cái phải chú ý nghe, ghi nhớ và làm theo. Một số phụ huynh ngày nay nuôi dạy con theo triết lý mới, chủ trương rằng cha mẹ phải là bạn của con, hạ mình xuống ngang hàng với con để giữa cha mẹ và con cái không có sự ngăn cách. Triết lý “cha mẹ là bạn của con” mới nghe thấy như hay và văn minh nhưng trong thực tế rất là nguy hiểm, vì có thể đưa đến nhiều hậu quả tai hại. Trước hết, cha mẹ và con cái không bao giờ ngang hàng với nhau nhưng là hai thế hệ cách biệt rõ ràng: Cha mẹ là người sinh ra con, nên có trách nhiệm và thẩm quyền trên con. Hơn nữa, cách biệt về tuổi tác, thẩm quyền và kinh nghiệm sống khiến cha mẹ và con cái không thể nào ngang hàng với nhau. Cha mẹ có thẩm quyền và trách nhiệm nuôi dạy hướng dẫn con nên người, còn con cái có bổn phận phải vâng phục, vâng theo lời cha mẹ dạy bảo.
Lời Chúa trong Kinh Thánh dạy rất rõ về điều này. Trong Mười Giới Răn, giới răn Thứ Năm Thiên Chúa phán:
Hãy hiếu kính cha mẹ con, để con được sống lâu trên đất mà Đức Chúa Trời ban cho con (Xuất Ai-cập ký 20:12)
Sứ đồ Phao-lô cũng dạy:
Những người làm con, hãy vâng lời cha mẹ mình trong Chúa. Hãy hiếu kính cha mẹ con vì điều đó là phải lắm (Thư Ê-phê-sô 6:1-3)
Là cha mẹ, chúng ta cần yêu thương và tôn trọng con, không đánh đập hay la mắng con nặng lời, khiến con bị tổn thương về thể xác hay tinh thần đến nỗi mang mặc cảm tự ti, không thấy mình là người có giá trị. Còn bổn phận của con cái là tôn trọng, kính yêu cha mẹ và ghi nhớ công ơn cha mẹ: ơn sinh thành dưỡng dục. Khi con cái đi quá giới hạn hay thách thức thẩm quyền của cha mẹ, chúng ta phải ngăn chận lại, nói cho con biết và sửa dạy con ngay, không nhất thiết bằng roi vọt nhưng bằng lời khuyên nhẹ nhàng, chỉ dạy cho con biết lỗi lầm mà sửa đổi.
Trong một số gia đình, khi đứa con nhỏ có hành động hay lời nói vô lễ với cha mẹ, cha mẹ không sửa dạy vì nghĩ rằng con chưa biết gì hoặc thấy rằng đứa con nhỏ nói gì hay làm gì cũng ngây ngô dễ thương, dù là nói lời không nên nói hay lời vô lễ với cha mẹ. Đây là điều nguy hiểm vì khi con cái nghĩ rằng mình nói những lời đó cha mẹ thích nên sẽ tiếp tục nói hay làm và vì thế sẽ tiếp tục vô lễ với cha mẹ. Cũng có những đứa con trong tuổi thanh thiếu niên, thấy mình học cao hơn cha mẹ, có nhiều điều hiểu biết hơn thì xem thường chứ không kính trọng cha mẹ. Đây là điều sai lầm phải tránh, nếu con không nhìn thấy đó là điều sai quấy, chúng ta cần chỉ dạy, cho con thấy đó là điều sai phải tránh. Dù được cha mẹ yêu thương trân quý, con vẫn là con, và phải yêu thương tôn kính cha mẹ. Dù con cái học cao hơn, trẻ khoẻ hơn, hiểu biết hay làm được nhiều điều, nhiều việc quan trọng hơn cha mẹ, vẫn không thể xem mình ngang hàng hay cao hơn, quan trọng hơn cha mẹ. Lời Chúa trong Kinh Thánh dạy như sau:
Hãy nghe lời cha đã sinh ra con, đừng khinh bỉ mẹ con khi người trở nên già yếu (Châm Ngôn 23:22)
Nguyên tắc thứ 3 chúng ta cần áp dụng trong trách nhiệm nuôi dạy và hướng dẫn con cái là:
3. Cha mẹ cần sắp xếp lại công việc, đặt lại thứ tư ưu tiên để có thì giờ cho con/với con
Nhiều bậc phụ huynh biết mình có thẩm quyền trên con cái, phải sử dụng thẩm quyền để dạy dỗ hướng dẫn con nên người, cũng biết rằng phải đặt giới hạn rõ ràng giữa mình và các con từ khi con còn nhỏ. Biết tất cả những điều đó nhưng không áp dụng được vì quá bận rộn với bao nhiêu trách nhiệm và công việc bên ngoài gia đình nên không còn thì giờ cho con, không gần gũi bên con. Khi quá bận rộn, chỉ có năm ba phút với con mỗi ngày, trước khi con đi học hay trước giờ con đi ngủ, cha mẹ sẽ không muốn sửa dạy hay nói điều gì khiến con buồn nản không vui. Trong xã hội tân tiến và máy móc chúng ta đang sống ai cũng bận rộn, nhiều khi không có thì giờ cho những việc quan trọng cần làm và vì vậy dễ bỏ lỡ cơ hội để làm những gì cần phải làm. Nếu muốn việc dạy con có kết quả, để khi đến tuổi thanh thiếu niên con chúng ta sẽ không hư hỏng, bướng bỉnh, không vâng lời cha mẹ hay tìm cách lánh xa cha mẹ, thì chúng ta không có một lựa chọn nào khác hơn là sắp xếp lại thì giờ, công việc, đặt lại thứ tự ưu tiên để có thì giờ cho con và với con.
Nếu chúng ta thật lòng thương con, biết con cái là cơ nghiệp Thiên Chúa ban, là món quà quý nhất trong đời, chúng ta cần bỏ bớt những gì kém quan trọng hay không thật sự quan trọng để có thì giờ cho con và với con. Những thì giờ cha mẹ ở cạnh bên con và dành cho con không bao giờ phí phạm hay vô ích; thật ra, đó là món quà quý nhất chúng ta tặng cho con; khi con lớn khôn và có gia đình riêng, các em sẽ hiểu và trân quý điều đó, còn chúng ta, là cha mẹ, sẽ không phải hối tiếc vì mình đã quá bận rộn, không có thì giờ cho con. Nhiều người trẻ khi lập gia đình và có con cái, mới hiểu được những bận rộn trong đời sống cha mẹ, và khi nhớ lại những kỷ niệm ngọt ngào êm đềm, những thì giờ cha mẹ dành cho mình khi còn nhỏ, sẽ biết ơn cha mẹ sâu xa.
Cầu xin Chúa giúp chúng ta là cha mẹ, đặc biệt là quý vị phụ huynh có con dưới tuổi thiếu niên, có thể sắp xếp thì giờ, bỏ bớt những công việc không thật sự cần thiết, để có thì giờ cho con và với con. Nếu làm được như vậy, khi con trưởng thành, phải đi học, đi làm xa, hay có gia đình riêng, phải lìa khỏi cha mẹ chứ không còn sống dưới cùng một mái nhà với cha mẹ nữa, chúng ta sẽ dễ dàng chấp nhận những thay đổi đó, vì khi con cần sự chăm sóc yêu thương của cha mẹ, chúng ta đã sắp xếp thì giờ, để ở bên con, gần gũi trò chuyện và xây dựng tình thân thương giữa cha mẹ và con cái (còn tiếp).
Minh Nguyên
Chương Trình Phát Thanh
Tin Lành